Κρυφές στοές

… υπόγειες διαδρομές

Manhattan Freud

[Βιβλίο]

disclaimer: η επαφή μου με τις θεωρίες του Δρ. Φρόιντ είναι επιφανειακή & περασμένη από το φίλτρο της λογοτεχνίας και του θεάτρου.

Αύγουστος 1909. Ο Φρόιντ μαζί με τον Γιουνγκ καταφθάνουν στη Νέα Υόρκη για μια σειρά διαλέξεων που θα κρίνουν την τύχη και επιτυχία της νέας επιστήμης, της ψυχανάλυσης, στο Νέο Κόσμο. Το ίδιο πρωινό ανακαλύπτεται το πτώμα του δολοφονημένου αρχιτέκτονα και επιχειρηματία Όγκαστ Κόρντα. Η μοναδική μάρτυρας, η κόρη του Γκρέης, δεν μπορεί να θυμηθεί πως βρέθηκε αναίσθητη στο δωμάτιο του. Έχει δει το δολοφόνο; Θα μπορέσει με τη βοήθεια του Φρόιντ να ρίξει φως στις έρευνες της αστυνομίας; Ή σκοτεινοί και παντοδύναμοι κύκλοι θα καταφέρουν να τις εμποδίσουν;

Υπάρχει πάντα λόγος που επιλέγω να διαβάσω ένα βιβλίο. Λόγος που δεν έχει απαραίτητα να κάνει με το όνομα του συγγραφέα, ή τις καλές κριτικές. Ένα κλικ κοιτώντας το στο ράφι, μια φράση στο οπισθόφιλο. Μια φορά είχα αγοράσει ένα επειδή το επώνυμο της συγγραφέα ήταν ίδιο με ενός ήρωα από αγαπημένη ταινία. Υπάρχει πάντα το κατάλληλο βιβλίο για το κατάλληλο mood και δεν αισθάνομαι άσχημα ακόμα και για «ένοχες απολαύσεις» στην βιβλιοθήκη μου. Επειδή πάντα ξέρω γιατί διαβάζω ένα μυθιστόρημα σπάνια απογοητεύομαι.

Μου έκανε εντύπωση ότι το βιβλίο είχε 3 εκδόσεις μέσα σε 2 μήνες στην Ελλάδα. Μου έκανε εντύπωση και το νεαρό της ηλικίας του συγγραφέα. Μόλις 36 ετών. Ο τρόπος που έφτασε στα χέρια μου σήμαινε αναμφισβήτητα μια πολύ καλή κριτική. Κάτι παρόμοιο βλέπω και σε μια πολύ σύντομη έρευνα στο ίντερνετ, ενώ στο εσώφυλλο αναφέρει ότι σημείωσε «μεγάλη εκδοτική επιτυχία».

Τι προσδοκίες έχεις όταν διαβάζεις άλλο ένα* μυθιστόρημα πλεγμένο γύρω από το αληθινό ταξίδι των Φρόιντ και Γιούγνκ στην Αμερική; Μια έμμεση αλλά ουσιαστική ματιά στις θεωρίες τους. Ένα σφιχτοδεμένο γύρω από αυτές αστυνομικό/ ψυχολογικό θρίλερ. Γνώση και διασκέδαση ταυτόχρονα. Με άλλα λόγια 447 χορταστικές σελίδες.

Το Μανχάταν είναι αναμβισβήτητα ένας ξεχωριστός χαρακτήρας στο μυθιστόρημα. Οργασμός ανοικοδόμησης στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, νέες τεχνολογίες και τα όνειρα και οι φιλοδοξίες στραμμένα στους ουρανούς. Ζωντανές περιγραφές της ατμόσφαιρας της πόλης, των συναναστροφών της υψηλής κοινωνίας αλλά και -φευγαλέα- των φτωχογειτονιων του Φάιβ Πόιντς. Όλα αυτά στο φόντο. Πρώτο πλάνο και κεντρικοί ήρωες οι δύο ψυχίατροι. Οι πρώτες διαφωνίες, που οδήγησαν στην οριστική ρήξη των σχέσεών τους με την επιστροφή στην Ευρώπη, έχουν ήδη ξεκινήσει. Έτσι με βάση αυτές διαχωρίζονται και οι ρόλοι τους στη λύση του μυστηρίου. Παραμένουν και οι δύο «αφύσικοι» όμως. Ο Φρόιντ, μεσήλικας πλέον, υπερβάλει σωματικά εαυτόν με κίνητρο έναν αμφισβητούμενο έρωτα. Και ο Γιούνγκ παραμένει να συμπληρώνει τα κενά με μεταφυσικές ερμηνίες, στην ουσία ένα comic relief με την πολυλογία και τις απιστίες του. Ο αστυνομικός Κααν (ο οποίος στην αρχή είναι εξαιρετικά επιφυλακτικός ως προς τα αποτελέσματα τη ψυχανάλυσης, αλλά σύντομα με εξυπνάδα αντιλαμβάνεται πως μπορεί να τον βοηθήσει στην εξιχνίαση ακόμα κι αν δεν πιστεύει σ’αυτή) δεν είναι ακριβώς μονοδιάστατος, αλλά δεν ξεφεύγει εντελώς από το στερεότυπο. Είναι μακράν ο πιο ενδιαφέρον και καλογραμμένος φανταστικός  χαρακτήρας και προσφέρει μια μοναδική στιγμή γέλιου λέγοντας στον Γιουνγκ τη στιγμή που ανεβαίνουν 20 ορόφους «Δεν μπορείτε να το βουλώσετε λιγάκι; Είστε πιο κουραστικός κι από τη σκάλα.» ‘Ολοι οι υπόλοιποι είναι απλές γαρνιτούρες. Ένα μικρό πέρασμα κάνει ο Νίκολα Τέσλα για την εκκεντρικότητα του οποίου γνωρίζω ελάχιστα και δεν μπορώ ουσιαστικά να κρίνω την υπερβολή του συγγραφέα στις περιγραφές του, ενώ οι Θίοντορ Ρούσβελτ και Μάρκ Τουέην εμπίπτουν απλά στην περίπτωση του name dropping.  Η Γκρέης συμπυκνώνοντας όλες τις απαραίτητες νευρώσεις που χρειάζεται ο συγγραφέας για να μας κάνει εισαγωγή στην ψυχανάλυση, δυστυχώς παραμένει ο πιο δύσκολος χαρακτήρας για να ταυτιστεί ο αναγνώστης.

Πλοκή, όνειρα, συνωμοσίες & χαρακτήρες κατασκευασμένοι για να διευκολύνουν την χονδροειδέστατα παρουσιαζόμενη θεωρία του Φρόιντ: Όλες οι νευρώσεις έχουν να κάνουν με σεξουαλικά τραύματα στην παιδική ηλικία, τα όνειρα είναι μια αντιστροφή του συνειδητού, παντού υποβόσκει η ερωτική επιθυμία για τον γονέα & η επιθυμία της έστω συμβολικής θανάτωσής του. Βέβαια «ενίοτε ένα πούρο δεν είναι παρά ένα πούρο». Τι καινούργιο μάθαμε ακόμα κι εμείς που δεν ξέρουμε πολλά; Τίποτα. Ακόμα και τα πραγματικά γεγονότα που παρουσιάζονται (η λιποθυμία του Φρόιντ στο πλοίο τη στιγμή που ο Γιούνγκ του διηγήται ένα όνειρό του, η σχέση του δεύτερου με την ασθενή του και μετέπειτα ψυχιάτρου Σαμπίνα Σπίλραϊν, το περίφημο περιστατικό με το βιβλίο που πέφτει από τη βιβλιοθήκη του Φρόιντ χωρίς προφανή λόγο ενώ ο Γιουνγκ μιλάει για μεταφυσική) έχουν την αίσθηση του λούστρου πάνω σε μια σκιώδη υπόθεση. Όσον αφορά στην συνωμοσία της ομάδας των Τεκτόνων, τις τελετουργικές δολοφονίες & τα αλχημιστικά σύμβολα, με φρίκη έπιασα τον εαυτό μου να σκέφτεται ότι ακόμα και ο Dan Brown ήταν περισσότερο διασκεδαστικός.

Δεν είναι ότι το αποτέλεσμα δεν είναι ευπρεπές και κατά διαστήματα απολαυστικό. Τα υλικά είναι δημοφιλέστατα και η εκτέλεση προσεγμένη.  Ούτε θεωρώ πως έχασα το χρόνο μου διαβάζοντάς το. *Ίσως να φταίει και το γεγονός ότι πριν χρόνια, όταν με αφορμή μια θεατρική παράσταση του Christopher Hampton (που είναι γνωστός και για το σενάριο του Dangerous Liasons) ενδιαφέρθηκα για το έργο και τη σχέση των δυο ψυχιάτρων, διάβασα το παρόμοιο μυθιστόρημα του Jed Rubenfeld «The Interpretation Of Murder». Με ακριβώς το ίδιο πρόσχημα -τον φόνο που γίνεται την ημέρα της άφιξης των δύο ανδρών στη Νέα Υόρκη και την αμνησία της μάρτυρος- πρόσφερε την απενοχοποιημένη διασκέδαση ενός αστυνομικού μυθιστορήματος με μια περισσότερο αναλυτική παρουσίαση των θεωριών του Φρόιντ. Ο Rubenfeld είχε την προνοητικότητα να αφήσει τους Φρόιντ και Γιουνγκ σε δεύτερο ρόλο, να ερμηνεύουν γεγονότα και να αναλύουν την ασθενή, ενώ στη δράση πρωταγωνιστούσε ένας νεότερος, και καταλληλότερος για το σκοπό, οπαδός της επιστήμης της ψυχανάλυσης.

Ο ΦΡΟΪΝΤ ΣΤΟ ΜΑΝΧΑΤΑΝ, ΛΥΚ ΜΠΟΣΙ, Εκδ. ΚΑΛΕΝΤΗΣ

 

Advertisements

πες κάτι επιτέλους!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: