Κρυφές στοές

… υπόγειες διαδρομές

«Ένα ψηλό βουνό κι ένα μεγάφωνο»

Εδώ και πολύ καιρό έχω (έχουμε όλοι ελπίζω) παραδεχθεί το αδιαμφισβήτητο ταλέντο του όχι μόνο στην ηθοποιία, αλλά και στη σκηνοθεσία. Κόντρα σε όλες τις προβλέψεις που θέλανε τον γοητευτικό παιδίατρο του «E.R.» να αναλώνεται σε ρόλους ζεν πρεμιέ, οι επαγγελματικές επιλογές του είναι μετρημένες, προσεκτικές, αξιόλογες και ενίοτε εξόχως πολιτικές. Ο George Clooney διεκδικεί και καταφέρνει να κρατά και έναν άλλο φιλόδοξο ρόλο, αυτόν του «Πολιτικού Άνδρα» του 21ου αιώνα.  Ο χρονικός προσδιορισμός αφορά το νέο τρόπο και όχι κάποιο προσωπικό τίτλο, άλλωστε δεν είναι ο μόνος που χρησιμοποιεί τη διασημότητά του για να κάνει τους ανθρώπους να ενδιαφερθούν για κάτι παραπάνω από τις «διασημότητες».

 Μετά το δημοψήφισμα του Ιανουαρίου για την ανεξαρτησία του Νότιου Σουδάν ακολούθησαν εξεγέρσεις που ανέτρεψαν τις Βορειο-Αφρικανικές και Αραβικές δικτατορίες, με την εξουσία να απομακρύνεται από την κεντρική πολιτική γραφειοκρατία και να πηγαίνει σε μια ευρύτερη λαϊκή συμμετοχή. Σε αυτό το νέο περιβάλλον -το οποίο τροφοδοτείται από την κοινωνική δικτύωση- η «φήμη» είναι ένα ισχυρό εμπόρευμα που μπορεί να έχει μεγαλύτερη επιρροή στη δημόσια συζήτηση από ότι πολλοί αιρετοί αξιωματούχοι ή ακόμα και κράτη.

 «Είναι πιο δύσκολο για τα αυταρχικά καθεστώτα να επιβιώσουν, επειδή μπορούμε να παρακάμψουμε τις παλιές δομές με τα κινητά τηλέφωνα και το διαδίκτυο» δηλώνει ο Clooney. «Η Φήμη μπορεί να βοηθήσει ώστε τα μέσα ενημέρωσης να επικεντρωθούν  σε θέματα για τα οποία έχουν αποποιηθεί της ευθύνης τους. Δεν μπορούμε να ασκήσουμε πολιτική, αλλά μπορούμε να ‘ενθαρρύνουμε’ τους πολιτικούς περισσότερο από ποτέ.» Για αυτό το λόγο, πριν μερικούς μήνες ο Clooney βρέθηκε να οδηγεί σε ένα χωματόδρομο του Σουδάν κάτω από το άγρυπνο βλέμμα ένοπλων εφήβων στρατιωτών. Το Λος Άντζελες ήταν στην άλλη άκρη του κόσμου, αλλά οι παπαράτσι ήταν στο μυαλό του. «Αν πρόκειται να με ακολουθούν παντού έτσι κι αλλιώς,» έλεγε «θέλω να με ακολουθήσουν κι εδώ.«

 Ο Clooney είχε ταξιδέψει στην πλούσια σε πετρέλαιο, αμφισβητούμενη περιοχή Abyei την παραμονή του ιστορικού δημοψηφίσματος. Όταν οι κάλπες έκλεισαν 7 ημέρες αργότερα, η μεγαλύτερη χώρα της Αφρικής είχε χωριστεί σε δύο νέες με εκλογική εντολή. Έπειτα από τη δολοφονία πάνω από 2 εκατομμυρίων ανθρώπων -συμπεριλαμβανομένης της πρώτης γενοκτονίας του 21ου αιώνα στο Νταρφούρ- το Νότιο Σουδάν ήταν επιτέλους στο δρόμο προς την ανεξαρτησία. Ήταν μια έκβαση που τρεις μήνες πριν φαινόταν απίθανη. Ο Clooney, σύμφωνα με πολλούς παρατηρητές, έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Κανείς στο Abyei δεν έχει δει ταινία του. Η αξιοπιστία του προέρχεται από τα πολλά ταξίδια του στην Αφρική, σε πολλά από αυτά συνοδευόμενος από τον John Prendergast, συνιδρυτή του Enough. Ανάμεσα στις διάφορες φατρίες ο Clooney θεωρείται ως άνδρας που δεν περιορίζεται από γραφειοκρατία, με πρόσβαση στην εξουσία και την ικανότητα να ενισχύει τη φωνή ενός χωριού στην παγκόσμια σκηνή.

 Κάνοντας ένα βήμα παραπάνω, ο George Clooney έχει κι ένα δορυφόρο. Χρηματοδοτημένος από τον ίδιο αλλά διαθέσιμος στο κοινό (SatSentinel.org) είναι ένα μάτι στον ουρανό που παρακολουθεί τις στρατιωτικές κινήσεις στα σύνορα, την πυριτιδαποθήκη της περιοχής που ο διευθυντής των Υπηρεσιών Πληροφοριών των ΗΠΑ περιέγραψε πριν από ένα χρόνο ως το μέρος στη γη όπου είναι πιο πιθανό να προκύψει μια νέα γενοκτονία. «Δεν δεσμεύομαι από τον ΟΗΕ ή την κυβέρνηση των ΗΠΑ και έτσι δεν έχω περιορισμούς. Είμαι ένας τύπος με φωτογραφική μηχανή τοποθετημένη 480 μίλια ψηλά, είμαι ένας παπαράτσι αντι-γενοκτονίας». Οι ‘υψηλού προφίλ’ επισκέψεις του Clooney τραβούν ανεπιθύμητη προσοχή στον αρχηγό της ισλαμικής κυβέρνησης στο Χαρτούμ Omar al-Bashir, ο οποίος έχει παραπεμφθεί στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου. Τα νέα για την ύπαρξη του δορυφόρου ώθησαν την κυβέρνηση του Χαρτούμ να εκδώσει ένα δελτίο τύπου κατηγορώντας τον Clooney ότι «έχει απώτερους σκοπούς που δεν συνδέονται με την ειρήνη στην περιοχή». Αλλά για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ένα δελτίο τύπου είναι μηδαμινός αντίπαλος μπροστά στην εικόνα του ηθοποιού στη Αφρική.

Ο Clooney ούτε μοιάζει ούτε δρα σαν τυπικός διπλωμάτης. Δίνει την εντύπωση πως παίρνει πολύ σοβαρά τη δουλειά του, αλλά όχι τον εαυτό του. Η συμπεριφορά του δείχνει έναν άνθρωπο που είναι αποφασισμένος να χρησιμοποιεί το χρόνο του κάνοντας πράγματα που έχουν σημασία. «Είναι γεγονός ότι όταν κάτι τίθεται στο επίκεντρο της προσοχής της κοινής γνώμης μπορεί να σωθούν ζωές, είτε πρόκειται για γενοκτονία, είτε για ασθένεια, είτε για πείνα» λέει ο αρθρογράφος των New York Times Nicholas Kristof. «Οι σταρ μπορούν να προκαλέσουν αυτή την προσοχή και στη συνέχεια να δημιουργήσουν την πολιτική βούληση για την επίλυση ενός προβλήματος.» Ο Clooney διάβασε τα άρθρα του Kristof για το Νταρφούρ το 2005. «Μόλις είχε τελειώσει η περίοδος των Όσκαρ, είχα δύο ταινίες και έπρεπε να τις προωθήσω, σαν να καλοπιάνω μωρά. Στο τέλος νιώθεις βρώμικος. Θες να κάνεις πράγματα για να αισθανθείς καλύτερα». Έτσι επισκεπτόμενος πρώτη φορά το Σουδάν με το δημοσιογράφο πατέρα του, αποφάσισε να επικαλύψει ουσιώδη θέματα εξωτερικής πολιτικής με το «ζαχαρωμένο» celebrity status του. Σύντομα ανακάλυψε τους κινδύνους του να εμπλακείς σε μια ανθρωπιστική κρίση: ως ένα τρόπο να ανταποδώσει κάτι στο χωριό προσφύγων στο οποίο φιλοξενήθηκε με τον πατέρα του, δώρισε χρήματα με τα οποία χτίστηκε ένα πηγάδι, σπίτια και ένα κοινοτικό κέντρο. «Ένα χρόνο μετά, κάτοικοι από το διπλανό χωριό, που είχαν ανάγκη από στέγη και νερό, σκότωσαν αρκετούς ανθρώπους για να έχουν πρόσβαση σε αυτή τη στέγη και νερό,» λέει. «Ήταν συγκλονιστικό. Η αντίδρασή σου είναι… να συνεχίσεις την προσπάθεια να βοηθήσεις, αλλά πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Μερικές φορές το να πετάμε χρήματα στο πρόβλημα δεν είναι βοήθεια

«Το κοινό δίνει περισσότερη προσοχή στις διασημότητες από ποτέ και αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για σκοπούς πέρα από το να πουλάμε προϊόντα. Πολλοί από τους νέους ηθοποιούς που ξεκινάνε τώρα την καριέρα τους όχι μόνο ενδιαφέρονται, αλλά έχουν και γνώσεις για τα ζητήματα στα οποία εμπλέκονται και αυτή τη γνώση τη μοιράζονται με τους θαυμαστές τους.» [Ηθοποιοί όπως ο Brad Pitt (τυφώνας Κατρίνα), ο Ben Affleck (Κονγκό), Sean Penn & Ben Stiller (Αϊτή) είναι ελάχιστοι από αυτούς που ακολούθησαν το παράδειγμα του Clooney και είναι επικεφαλής σε εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι στο λεγόμενο Τρίτο Κόσμο.]

 Η εντατική ενασχόληση του Clooney με το Σουδάν τον έχει καταστήσει πολύτιμη πηγή γνώσης ακόμα και για αξιωματούχους που χαράσσουν πολιτική. Στο παρελθόν ο ηθοποιός έχει ενημερώσει την Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων της Αμερικανικής Γερουσίας αλλά και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ο συντηρητικός Κυβερνήτης του Κάνσας Sam Brownback δηλώνει: «Αυτοί οι δύο (σημ. ο Clooney και ο Prendergast) έχουν περάσει περισσότερο χρόνο στο Αbyei από ότι οι περισσότεροι Αμερικάνοι αξιωματούχοι. Ο Λευκός Οίκος τους ακούει.»

 Ο ίδιος ο Clooney απορρίπτει κάθε ιδέα να ακολουθήσει τους περιορισμούς μια συμβατικής πολιτικής καριέρας. «Η ζωή μου δεν είναι κατάλληλη για πολιτική καριέρα ξέρεις,» δήλωσε. «Έχω γ***σει πολλές γκόμενες και έχω κάνει πολλά ναρκωτικά, και αυτή είναι η αλήθεια.» Αντλεί τη ‘διπλωματική’ στρατηγική του από τη βιομηχανία του θεάματος. «Πρέπει πρώτα οι άνθρωποι να μπουν στην αίθουσα. Το κόλπο είναι να είσαι συνοπτικός και περιεκτικός. Ποια θα ήταν η ατάκα στην αφίσα; Δεν μπορείς να κρατήσεις την προσοχή του κοινού για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι ηθοποιοί έχουν ένα πλεονέκτημα, κάνουν μια ταινία και μετά εξαφανίζονται για ένα χρονικό διάστημα. Το ίδιο προσπαθούμε να κάνουμε ο John κι εγώ -επανερχόμαστε κάθε τρεις ή τέσσερις μήνες έχοντας κάτι καινούργιο να πούμε για το ζήτημα που θα κινήσει το ενδιαφέρον.»

 Φεύγοντας από την κατασκήνωση στο Abyei οι κάμερες του CNN και του Sky news είναι εκεί. «Οι άνθρωποι που μένουν στην περιοχή μάζεψαν όλα τους τα υπάρχοντα και ήρθαν εδώ από το Βορρά, όχι από φόβο αλλά έχοντας μεγάλες ελπίδες. Έχω πάει σε πολλές κατασκηνώσεις προσφύγων όπου οι άνθρωποι βρέθηκαν εκεί επειδή η μισή τους οικογένεια είχε δολοφονηθεί. Εδώ έρχονται γιατί θέλουν να πάρουν μέρος σε κάτι ιστορικό. Πιστεύουν ότι τα πράγματα στο τέλος θα είναι εντάξει.» Για το προσωπικό της ανθρωπιστικής βοήθειας δηλώνει «Αυτά τα παιδιά κάνουν μια δουλειά που δεν τους πληρώνει τίποτα και είναι επικίνδυνη. Στη δική μου δουλειά πληρώνομαι πολύ καλά και το χειρότερο που μπορεί να μου συμβεί είναι να έχει άσχημο catering. Είμαι σε δύσκολη θέση προσπαθώντας να εστιάσω την προσοχή σε αυτό που κάνουν, γιατί υπάρχουν ένα σωρό αυτοσυγχαρητήριες αηδίες που σε αρρωσταίνουν

Η κριτική για την εμπλοκή διασημοτήτων σε θέματα διεθνών υποθέσεων δεν λείπει και αρκετές φορές είναι βάσιμη. Στο τέλος της ημέρας όμως την πολιτική την χαράσσουν οι κυβερνήσεις και ένα δημόσιο πρόσωπο από το χώρο του θεάματος το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να στρέψει την προσοχή της κοινής γνώμης σε ένα ζήτημα και αυτή με τη σειρά της θα πιέσει τους πολιτικούς για λύση (και όταν μιλάμε για celebrities η λύση που προκρίνουν είναι πάντα ανθρωπιστική). Το ότι έγινε τελικά δημοψήφισμα στο Σουδάν δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποδοθεί μόνο στη δράση του George Clooney. Η -τότε εν αναμονή- κυβέρνηση του Νότιου Σουδάν με αρχηγό -τον σημερινό Πρόεδρο- Salva Kiir κράτησε τις συμμαχίες της, η κυβέρνηση Ομπάμα και ο ΟΗΕ βρήκαν διπλωματική διέξοδο και η Κίνα, ο μεγαλύτερος επενδυτής στα πετρέλαια του Σουδάν, υποστήριξε τελικά το δημοψήφισμα. Όμως αφού ο Clooney ξεκίνησε ένα βομβαρδισμό ενημέρωσης στα ΜΜΕ, οι αναφορές στα αγγλόφωνα περιοδικά, εφημερίδες και ιστοσελίδες είδαν κατακόρυφη άνοδο – από 6 σε 165 μέσα σε ένα μήνα. Από τον Οκτώβριο του 2010 έως τον Ιανουάριο του 2011 υπήρξαν 96 ρεπορτάζ στα τηλεοπτικά μέσα, με τον ηθοποιό να χρησιμοποιείται σαν ‘δόλωμα’ στο ένα τρίτο από αυτά. Την ίδια περίοδο 95.000 άνθρωποι έστειλαν email στο Λευκό Οίκο απαιτώντας λύση στο Νότιο Σουδάν.

 Λίγες μέρες μετά το συντριπτικό 98.9% υπέρ της ανεξαρτητοποίησης, ο Clooney ήταν στο Detroit αναρρώνοντας από ελονοσία και συντονίζοντας τη διανομή των φωτογραφιών από το δορυφόρο. «Τα πάντα αλληλοσυνδέονται. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι η ψήφος του Νότου για ελευθερία ενάντια σε μια καταπιεστική κυβέρνηση δεν έχει κάποια επίδραση σε όλη την περιοχή.» Ο Prendergast προσθέτει «Δεν νομίζω ότι οι διαμαρτυρίες στη Αίγυπτο λίγες μόνο μέρες αφού ανακοινώθηκε το δημοψήφισμα στο Al Jazeera είναι σύμπτωση. Η αύρα ελευθερίας από το Νότιο Σουδάν έγινε θυελλώδης άνεμος.»

Είναι μάλλον λυπηρό το γεγονός ότι εκατομμύρια νέοι άνθρωποι ανακάλυψαν ότι υπάρχει ένα μέρος στον κόσμο που ονομάζεται Νταρφούρ και μάλλον κάτι άσχημο συμβαίνει εκεί, όταν ο Ryan Gosling ανέβηκε στη σκηνή για να παραλάβει ένα ‘ασήμαντο’ βραβείο σε μια χαζοχαρούμενη κατηγορία των Κινηματογραφικών Βραβείων του MTV, φορώντας ένα λευκό t-shirt  που έγραφε με μεγάλα μαύρα γράμματα ‘Darfur’.  Θα προτιμούσατε όμως να μην το είχαν μάθει ποτέ; Προσωπικά δεν βρίσκω τίποτα μεμπτό στο να έχεις επίγνωση του πόσο προνομιούχος είσαι και να προσπαθείς να κάνεις κάτι για να ανταποδώσεις. Μπορεί να έχει γίνει και λίγο μόδα, αλλά για κάθε ρηχό celebrity που επιδιώκει λίγο παραπάνω από τα 15 του λεπτά, έχω να σας δείξω τουλάχιστον άλλο ένα δημόσιο πρόσωπο του χώρου που έχει πραγματική γνώση, ενημερωμένη άποψη και ουσιαστική τοποθέτηση. Και φυσικά έχω να σας δείξω και άμεσο αποτέλεσμα, από την κινητοποίηση του κόσμου που ενημερώνουν. Ιδιαίτερα στην εποχή της τεχνολογίας & της αλλαγής του τρόπου με τον οποίο οι διασημότητες επικοινωνούν με το κοινό τους, τα παραδείγματα είναι άπειρα. Ας μην σας κουράζω με ονόματα και περιπτώσεις. Επιχειρήματα του στυλ «πολιτική λύση, η βοήθεια/ ελεημοσύνη διαιωνίζει τα προβλήματα» απορρίπτονται πριν καν αρθρωθούν, γιατί καλά τα λέμε όλοι από την ασφάλεια του δυτικού μας κόσμου, αλλά υπάρχουν άνθρωποι που χρειάζονται βοήθεια άμεσα. ΧΘΕΣ όχι αύριο. Και η  ενημέρωση και καλλιέργεια της συνείδησης είναι ένα μεγάλο πρώτο βήμα. Ο καθένας στο ρόλο που του αναλογεί λοιπόν. Καλώς ή κακώς ένας ηθοποιός και ένας τραγουδιστής έχουν παγκόσμιο κοινό που οι πολιτικοί δεν τολμούν ούτε να το ονειρευτούν. Το να τους κατηγορούμε όταν χρησιμοποιούν το βήμα που τους δίνεται για σκοπό πέρα της ματαιοδοξίας τους καταντά αυτιστικό. Τίποτα δεν είναι πλασμένο αγγελικά στην Πόλη των Αγγέλων, αλλά ακόμα και οι προκαταλήψεις και το τσουβάλιασμα έχουν τα όριά τους. Είναι πάρα πολύ απλό όπως λέει και ο Clooney συνοψίζοντας τις ‘υποχρεώσεις’ και τις ευκαιρίες ενός πολιτικού προσώπου/ διασημότητας. «Η δουλειά μου είναι να ενισχύω τη φωνή του ανθρώπου που μένει εδώ και φοβάται ότι η γυναίκα και τα παιδιά του θα σφαγιαστούν. Θέλει να το φωνάξει στην κορφή ενός βουνού, αλλά δεν έχει μεγάφωνο, ούτε ψηλό βουνό. Έτσι ζητάει από κάποιον που έχει μεγάφωνο και ψηλό βουνό να προστατεύσει την οικογένεια και το χωριό του. Και αν με βρει και με ρωτήσει ‘έχεις μεγάφωνο;’ ‘ναι’ ‘έχεις και ένα αρκετά ψηλό βουνό ν’ ανέβεις να φωνάξεις;’ ‘ναι, έχω ένα αρκετά ψηλό βουνό’ ‘θα φωνάξεις για μένα;’ θα πω ‘οπωσδήποτε!‘»

Τα κομμάτια του παρόντος άρθρου που αφορούν στην εμπλοκή του George Clooney στο Σουδάν καθώς και οι δηλώσεις του, είναι απόδοση από τη συνέντευξη που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2011 στο Newsweek. Τα υπόλοιπα είναι προσωπικές απόψεις.  Με την χειρότερη ξηρασία των τελευταίων 60 χρόνων να  απειλεί με νέο λιμό την Κένυα, τη Σομαλία και το Σουδάν πρέπει να σκεφτούμε λίγο παραπάνω ποιες συμμαχίες απορρίπτουμε και ποιες κρατάμε. Άλλωστε δεν παίζονται οι δικές μας ζωές κορώνα-γράμματα.

http://wp.me/pTiK1-6pM

Advertisements

πες κάτι επιτέλους!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: