Κρυφές στοές

… υπόγειες διαδρομές

Tate Modern, Ποίηση και Όνειρο: John Heartfield

Ο Heartfield ήταν μεταξύ εκείνων που υποστήριξαν ότι έχουν εφεύρει το φωτομοντάζ, την τεχνική της κοπής και χειραγώγησης φωτογραφίων. Ο όρος ενσωματώνει τη λέξη «monteur», που στα γερμανικά σημαίνει μηχανικός, δίνοντας του ένα σύγχρονο και βιομηχανικό ήχο σκόπιμα, απομακρυσμένο από την «τέχνη» του στούντιο του ζωγράφου. Ο Heartfield χρησιμοποιούσε φωτογραφίες ειδήσεων και συνέθετε εικόνες. Μέλος της ομάδας Dada του Βερολίνου  κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, άλλαξε το όνομά του από Helmut Herzfeld  ως  διαμαρτυρία ενάντια στον αχαλίνωτο εθνικισμό εν καιρώ πολέμου.

Από το 1920, όταν εντάχθηκε το γερμανικό Κομμουνιστικό Κόμμα, το έργο του Heartfield ήταν επικεντρωμένο στην πολιτική σάτιρα. Ξεκίνησε με  σχέδια για τον εκδοτικό οίκο του αδελφού του Wieland Herzfelde, «Malik Verlang»,   αλλά η υπεροχή του στο φωτομοντάζ επιβεβαιώθηκε από τις δουλειές  που έκανε για το εβδομαδιαίο κομμουνιστικό  περιοδικό AIZ. Στις εκθέσεις του περιλάμβανε  προπαρασκευαστικά φωτομοντάζ, αλλά και  αντίγραφα της δουλειάς που είχε αναπαραχθεί μαζικά για το  περιοδικό για να δείξει πώς το έργο του απευθύνεται σε ευρύ κοινό.

Μεταξύ 1930 και 1938 ο Heartfield έκανε 237 φωτομοντάζ για το ΑΙΖ. Οι Ναζί γρήγορα έγιναν ο κύριος στόχος του, καθώς  έκανε «το γέλιο ένα καταστροφικό όπλο» για να εκθέσει τη βία και τη δημαγωγία τους. Οι επιθέσεις του απέκτησαν ακόμα πιο επείγον χαρακτήρα όταν ο Χίτλερ έγινε καγκελάριος το 1933 και επέβαλε αντι-κομμουνιστική λογοκρισία. Μεγάλο μέρος της δουλειάς του Heartfield χάθηκε όταν οι Ναζί λεηλάτησαν το στούντιό του στο Βερολίνο. Δραπέτευσε στην Πράγα, όπου τοΑΙΖ  (και το διάδοχό του Illustrierte Volk, People’s Illustrated) συνέχισε να δημοσιεύεται μέχρι το 1938. Τα χτυπήματα του Heartfield εναντίον της ναζιστικής ρητορικής φαίνονται ακόμα και σήμερα πολύ  ισχυρά και θαρραλέα.

Ο John Heartfield γεννήθηκε στο Βερολίνο το 1891. Έζησε και εργάστηκε στο Βερολίνο, την Πράγα και το Λονδίνο, και πέθανε στο Ανατολικό Βερολίνο το 1968.

*****

Αδόλφος ο Υπεράνθρωπος: Καταπίνει χρυσό και φτύνει σκουπίδια.

ΑΙΖ 11, no 29, 17 Iουλίου 1932.

Ο υπότιτλος του Heartfield ισχυρίζεται ειρωνικά ότι αυτή είναι μια ακτινογραφία και όχι φωτομοντάζ. Ο Χίτλερ δεν ήταν ακόμα σε θέση ισχύος, αλλά εδώ καταδεικνύεται πως η ευρεία αποδοχή  του κοινού χρησιμοποιείται για να εξυπηρετήσει τις μεγάλες επιχειρήσεις. Η σπονδυλική στήλη από χρυσά νομίσματα εκθέτει την κρυφή υποστήριξη ως ουσιαστική.

*****

Το νόημα του χαιρετισμού του Χίτλερ: ένας μικρός άνθρωπος ζητάει μεγάλα Δώρα (Εκατομμύρια στέκονται πίσω μου!)

Εξώφυλλο του AIZ 11, no 42, 16 Οκτωβρίου 1932

Η ατάκα «Εκατομμύρια στέκονται πίσω μου» εκθέτει την υποστήριξη που παρείχαν οι επιχειρήσεις στον Χίτλερ μετά την απρόσμενη επιτυχία του στις εκλογές του Ιουλίου του 1932. Με απλότητα μέσων, ο Heartfield γελοιοποιεί τον διάσημο χαιρετισμό και αμφισβητεί το μέγεθος της λαϊκής υποστήριξης.

*****

Μιμιτισμός

Εξώφυλλο του ΑΙΖ 13, no16, 19 Απριλίου 1934

Μια από τις πιο θαυμαστές εικόνες του Heartfield σημάδεψε την περίεργη συνέργεια των Ναζί για τη σύνδεση της Πρωτομαγιάς με την Διεθνή Εργατική Μέρα. Το κείμενο κάτω από τον τίτλο αναφέρει: «Όταν όλες οι πρσπάθειες να μεταδοθούν οι ιδέες του Εθνοσοσιαλισμού στην εργατική τάξη απέτυχαν, ο Goebbels είχε μια τελευταία απελπισμένη ιδέα: έπεισε τον Φύρερ να φοράει μια γενειάδα όμοια με του Μαρξ, κάθε φορά που απευθύνεται σε εργάτες».

*****

Όπως στο Μεσαίωνα, έτσι και με το Γ’ Ράιχ

ΑΙΖ 13, no 22,  31 Μαΐου 1934

Εικόνες βασανισμών και μαρτυρίου συνδέονται κατηγορηματικά σε μια σύγκριση στο χρόνο. Ο Heartfield προσέλαβε ηθοποιό για να αποδώσει σωστά την εικόνα.

*****

Ω Έλατο σε γερμανικό έδαφος, πόσο τσακισμένα είναι τα κλαδιά σου!

ΑΙΖ 13, no 52, 27 Δεκεμβρίου 1934

Ο Ηeartfield καταδεικνύει ότι ακόμα και το Χριστουγεννιάτικο δέντρο παραμορφώνεται από τη Ναζιστική ιδεολογία. Ο τίτλος είναι απόδοση στίχων του γνωστού  τραγουδιού. Το κείμενο είναι μια παρωδία των ιδεών του φονταμενταλιστή Υπουργού  Richard-Walther Darre που καταδίκασε το χριστουγεννιάτικο έλατο ως ξένο εισβολέα.

*****

Όλες οι γροθιές σφιγμένες σε μια

ΑΙΖ 13, no 40, 4 Οκτωβρίου 1934

Το χέρι του εργάτη είναι η απόδειξη αλληλεγγύης στο έργο του Heartfield και τα πολλά χέρια συνθέτουν ένα μεγάλο.  Τη στιγμή που  δημιουργούντα πολλά τοπικά Λαϊκά Μέτωπα στην Ευρώπη, το AIZ καλούσε σε κοινό Αντιφασιστικό αγώνα.

http://wp.me/pTiK1-6su

Advertisements

One response to “Tate Modern, Ποίηση και Όνειρο: John Heartfield

πες κάτι επιτέλους!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: